ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ
БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.О.Әуезов атындағы
Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті

Электрэнергетика кафедрасы
|
КЕЛІСІЛГЕН АТТ ж АЖ факультет
деканы ____________
Бесбаев Ғ.А. "___"
_____________ 2010ж |
|
БЕКІТЕМІН ОІ және АТ
жөніндегі проректор _____________
Умбетов У.У. "___"
_____________ 2010ж |
ОҚУ
ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ
Пән - «Электр
техникалық материалдартану» (ЕTM 2202)
факультет- «Ақпараттық
технология,телекоммуникация және
автоматтандырылған жүйелер»
мамандық -
050718 Электрэнергетика
оқу түрі- күндізгі
курс – 2, семестр- 4
кредит саны - 2
лекция - 15
сағат
практикалық (семинарлық) сабақ -
қарастырылмаған
зертханалық сабақ - 15 сағат
студенттермен жеке жұмыс - сағат
қарастырылмаған
студенттің өзіндік жұмысы (СӨЖ) -
30 сағат
оқытушы жетекшілігімен студенттің
өзіндік жұмысы (ОСӨЖ) -30 сағат
барлығы 90
сағат
сынақ - қарастырылмаған, емтихан - 4
семестр
курстық жоба (жұмыс)
қарастырылмаған
Шектік бақылаулар (модулдер) саны - 2
Жалпы бал: ағымдағы және межелі
бақылауға 60
қортынды бақылауға 40
Шымкент-2010 ж.
Жұмыстық
оқу бағдарламасы «Электр техникалық материалдартану»
пәні бойынша мамандығы 050718студенттер үшін, Алматы энергетика және байланыс
институты әзірлеген және ұсынған типтік оқу бағдарламасы негізінде әзірленді.
Жоғары және
ЖОО-дан кейінгі білімнің Республикалық оқу әдістемелік
кеңесінің 2006 жылдың 22 маусымдағы хаттамасымен
бекітілген және іске енгізілген.
Типтік оқу
бағдарламасы Қазақстан Республикасы мемлекеттік жалпыға
міндетті білім беру ҚРМЖБС 3.08.344-2006 стандартына сәйкес 050718-Электр
энергетикасы мамандығы бойынша ҚР Білім және Ғылым министрлігінің 23.12.2005ж № 779
бұйрығымен жоғары
кәсіптік білімнің арнайы пәндер негізінде әзірленді.
Жұмыстық оқу бағдарламаны
дайындаған Электрэнергетика кафедрасының
аға оқытушы
Шинибекова Р.А.
(қолы, қызметі, ғылыми
дәрежесі, аты жөні)
Жұмыстық оқу бағдарламасы
Электрэнергетика кафедра мәжілісінде талқыланған
хаттама № 6 хаттама, «14» қаңтар 2010ж.
Кафедра меңгерушісі доцент Романенко А.Ф.
(қолы,
қызметі, ғылыми
дәрежесі, аты жөні)
Жұмыстық
оқу бағдарламасы АТТ ж АЖ факультетінің
әдістемелік комиссиясы тарапынан
мақұлданған
хаттама № № 4, хаттама «15 »
қаңтар 2010 ж.
Тораға
Бердалиева Г.А.
(қолы, аты жөні)
Жұмыстық оқу
бағдарламасы келесі кафедралармен келісілді (кафедралар тізімі,
пән, аты жөні және кафедра меңгерушісінің
қолы, келісілген мерзім)
Электроэнергетика
кафедрасының меңгерушісі доцент Романенко А.Ф.
(қолы, қызметі, ғылыми
дәрежесі, аты жөні)
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
1.Пәннің
мақсаты, міндеттері және оқу процесіндегі орны.
1.1 Пәнді оқытудың мақсаты .
Пәннің мақсаты – электр
энергетикалық және электр техникалық
құрылғылардағы электр техникалық
материалдардың қолданылу принциптеріндегі білімдерін
тұжырымдау.
1.2 Пәнді
оқытудың негізгі міндеттері.
Пәннің міндеті – электр техникалық
құралдардың құрылымы мен процестердің,
оларда болатын электр магниттік өріс, жылу, ылғал, ортаның
химиялық әсерімен және басқа технологиялық
пайдалану факторлардың негізгі
мінездемелері мен электр техникалық құралдардың
қазіргі заман классификациясының байланысын оқыту.
«Электр техникалық материалдартану» пәнін
меңгерген студент нені біліп іске асыра алуы қажет:
- жаңа
электр техникалық құралдардың классификациясы, олардан
басқа факторлардың әсерінен пайда болатын және электр магниттік
өрісіндегі күйін, құралдардың қасиеттерін
білу;
-электртехникалық құралдардың параметрлерін
анықтау мақсатында зертханалық қондырғыларда
жұмыс істей білу;
- жаңа
электр техникалық қондырғыларды жасау үшін
қолданылатын құралдардың беріктігін, үнемділігін және
экологиялық пайдалануын дұрс бағалай білу.
1.3 Берілген пәнді оқып үйрену
үшін студенттерге қажет болатын басқада пәндердің
тізімі.
Берілген пәннің алдында оқып
үйренетін пәндер тізімі:
«химия», «физика» «инженерлік және компьютерлік графика» ,«
математика», «электротехниканың
теориялық негізі»
2
Оқу жоспарының
көшірмесі
|
Семестр |
Апта
саны |
Сабақ түріне және семестр бойынша сағаттардың бөлінуі. |
Барлық
сағат |
Қорытынды
бақылау |
|||||||
|
Лекция |
Практикалық сабақ |
Семинар |
Студ жеке
жұм ИРС |
Зертханал сабақ |
Курстық
жоба. жұмыс |
СӨЖ |
ӨСӨЖ |
||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
|
4 |
15 |
15 |
- |
- |
- |
15 |
- |
30 |
30 |
90 |
Емтихан |
|
Бар лығы |
15 |
15 |
- |
- |
- |
15 |
- |
30 |
30 |
90 |
Емтихан |
3 Пәннің мазмұны.
|
Модуль , бөлім, тақырып аталуы, олардың негізгі мазмұны. |
Модуль,тарау, тақырыпқа бөлінген сағат саны |
Проблемалық ситуация № |
Әдебиет № |
Тақырыпты оқып болғаннан кейін студент
нені меңгеруі
тиіс. |
|||||
|
Лекциялар |
Лабораториялықжұмыс |
Практикалық
сабақ |
СӨЖ № |
ОСӨЖ № |
|||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
|
|
1 Кіріспе «Электротехникалық материалдартану» пәні электр
магниттік өріс әсерінен құралдардың ішінде
болатын негізгі физикалық шамаларды, материалдардың
қасиеттерін, өндіріс технологиясын оқытады. Пайда
болған қиындықтарды шешу үшін құралдарды
дұрыс таңдап алу қажет және осы кезде жаңа
материалдарды жасау электр техниканың дамуымен бірге орындалады. Қазіргі заман
деңгейінің проблемасы, ол қызу төзімділігі
жоғарымолекулярлы диэлектрикті, сенімді жартылай
өткізгіштердің, жоғары магниттік мінездемелі
ферромагнетиктер мен ферриттерді, асқын өткізгіштің
жоғары сапасына толығымен жауапты болатын электртехникалық
заттарды шығару |
1 |
|
|
|
|
1 |
1-2 |
Электр магниттік
өріс әсерінен құралдардың ішінде болатын
негізгі физикалық шамаларды, материалдардың қасиеттерін,
өндіріс технологиясын |
|
|
1 Модуль Диэлектрлік
материалдардың физикалық
процестері |
|||||||||
|
2 Негізгі
түсініктемелер. Электр техникалық матералдардың
классификациясы. Материалдартанудың физикалық негізі.
Заттардың құрылысы жөніндегі негізгі мағлуматтар.
Химиялық байланыстардың түрлері. Кристаллдық
және аморфтық заттар және олардың қасиеттері.
Кристаллдық торлардың түрлері. Кристаллдық
құрлысының дефектілері және олардың заттар
қасиеттеріне тигізетін әсері. |
1 |
|
|
2 |
2 |
2,3 |
2.4.9 |
Материалдартанудың
физикалық негізі. Заттардың құрылысы жөніндегі
негізгі мағлуматтар. Кристаллдық құрлысының
дефектілері және олардың заттар қасиеттеріне тигізетін
әсері. |
|
|
3.Диэлектрлік
материалдардың физикалық процестері. Диэлектрлік материалдардың электрлік сипаттамалары. Диэлектриктердің
өрістенуі. |
1 |
2 |
|
2 |
2 |
4 |
9 |
Диэлектрлік
материалдардың электрлік сипаттамалары. |
|
|
4. Диэлектрлік
материалдарының электрлік сипаттамалары. Диэлектрлік өтімділігі
және оның өрістің процесстерімен байланысуы. Әр
түрлі диэлектриктер үшін температуралық және жиілік
тәуелділіктер. |
1 |
2 |
|
2 |
2 |
5,6 |
10.4 |
Диэлектрлік
өтімділіг және оның өрістің процесстерімен
байланысуы. |
|
|
5Диэлектриктердің электр
өткізгіштілігі. Газ тәрізді, сұйық және
қатты диэлектриктердің электр өткізгіштігінің
табиғаты. Қөлемдік және беттік өткізгіштік.
Өткізгіштің температураға, жиілікке және
ылғалдылыққа тәуелділігі. |
1 |
2 |
|
2 |
2 |
7,8 |
4.3.1 2 |
Газ тәрізді, сұйық
және қатты диэлектриктердің электр
өткізгіштігінің табиғаты |
|
|
6. Диэлектрлік
шығындар. Диэлектрлік шығындардың табиғаты.
Әртүрлі диэлектриктер үшін диэлектрлік шығын
бұрышы тангенсінің температураға, жиілікке
тәуелділігі. |
1 |
2 |
|
2 |
2 |
9 |
1,2 |
Диэлектрлік шығындардың
табиғаты. |
|
|
7.Диэлектриктерді тесу. Қатты диэлектриктерді тесу
түрлері. Қатты диэлектриктерді тесу бойынша сипаттамалы эксперименталдық
заңдылықтары. Электрлік сипаттамаларды өлшеу
әдістері. Диэлектриктердің физика-химиялық, жылулық,
ылғалдылықтық, механикалық және
радиациялық қасиеттері |
1 |
|
|
2 |
2 |
10 |
5,6 |
Қатты
диэлектриктерді тесу түрлері. Электрлік сипаттамаларды өлшеу
әдістері |
|
|
1-ші модуль бойынша |
7 |
8 |
|
12 |
12 |
|
|
|
|
|
2 Модуль Электр
оқшаулағыш ,өткізгіш
материалдар, жартылай өткізгіш, магниттік материалдар |
|||||||||
|
8 Электр
оқшаулағыш матералдар.
Диэлектриктердің классификациясы.
Газ тәрізді диэлектриктер. Электр энергетикалық
жүйелерде және құрылғыларда пайдаланылатын
электр оқшаулағыш сұйықтықтар. Мұнайлы
оқшаулағыш майлар және синтетикалық
сұйықтықтар. |
1 |
|
|
2 |
2 |
11,12 |
5,6 |
Газ тәрізді диэлектриктер. Электр
энергетикалық жүйелерде және құрылғыларда
пайдаланылатын электр оқшаулағыш сұйықтықтар. |
|
|
9 Қатты органикалық материалдар.
Шәйірлер, өсімдік майлары, лактар, эмальдар, компаундтар,
қылтанақты текстильдер, қатпарлар, каучуктар. |
1 |
1 |
|
2 |
2 |
13 |
7 |
Қатты органикалық
материалдарды қолдану. |
|
|
10 Қатты
органикалық емес материалдар. Слюда , шыны,керамика, асбест,
органикалық емес қабат қасиеттері, қолданылуы,
өндіріс технологиясы. |
1 |
2 |
|
2 |
2 |
|
1,2 |
Қатты
органикалық емес материалдар органикалық емес қабат
қасиеттерін, қолданылуын, өндіріс технологиясын. |
|
|
11 Өткізгіш материалдар. Өткізгіштердің
классификациясы. Өткізгіштердің табиғаты.
Өткізгіштердің негізгі сипаттамасы. |
1 |
|
|
2 |
2 |
|
1,3 |
Өткізгіш материалдардың
қасиеттерін. Өткізгіштердің
классификациясын |
|
|
12 Жоғары
өткізгіштік материадар. Мыс, оның қасиеттері,
қолданылуы. Мыстық балқымалары. Алюминий, оның
қасиеттері, қолданылуы. Алюминий негізіндегі балқымалар.
Кедергісі жоғары өткізгіш материалдар, олардың
түрлері, қасиеттері. Түйіспелі құралдар. Аса
жоғары өткізгіштер және криоөткізгіштер,
олардың қасиеттері, қолданылуы. |
1 |
|
|
4 |
4 |
|
1,2 |
Жоғары өткізгіштік
материадардың қасиеттерін. Аса жоғары өткізгіштер
және криоөткізгіштер, олардың қасиеттері,
қолданылуын. |
|
|
13 Жартылай
өткізгіш материалдар. Жартылай
өткізгіштердің классификациясы. Электр
өткізгіштіктерінің табиғаты және жартылай
өткізгіштерінің негізгі сипаттамалары. Параметрлердің
температураға, электр өрісінің кернеулігіне,
жарықтыққа тәуелділігі. |
1 |
|
|
2 |
2 |
|
1,2,3 |
Жартылай
өткізгіштердің классификациясын. Электр
өткізгіштіктерінің табиғатын және жартылай
өткізгіштерінің негізгі сипаттамаларын. |
|
|
14 Жартылай
өткізгіш құралдарды алу және жаңарту
технологиясына жалпы шолу. Германий, кремний олардың негізгі
қасиеттері, қолданылуы. Құрамы күрделі жартылай
өткізгіштер. Жартылай өткізгіштіктерді қолданудың
артықшылықтары. |
1 |
|
|
2 |
2 |
|
1,2,3 |
Жартылай өткізгіш
құралдарды алу және жаңарту технологиясына жалпы
шолу. |
|
|
15. Магниттік
материалдар. Магниттік
материалдардың классификациясы. Магниттелудің табиғаты.
Магниттік материалдардың негізгі сипаттамалары Магниттік шығындар
және оларды азайту жолдары. Магниттік жұмсақ, магниттік
қатты материлдар, олардың қасиеттері, қолданылуы.
Арнаый магниттік материалдарға жалпы шолу |
1 |
|
|
2 |
2 |
14,15 |
1,9 |
Магниттік
материалдардың классификациясы. Магниттелудің табиғаты.
Магниттік материалдардың негізгі сипаттамалары |
|
|
2 модуль бойынша |
8 |
|
|
18 |
18 |
|
|
|
|
|
Барлығы семестр бойынша |
15 |
15 |
|
30 |
30 |
|
|
|
|
3.1 Проблемалы сұрақтар.
Модуль-1 Диэлектрлік материалдар:
1)Денелердің құрылысының физика-химиялық
сұрақтары және магниттік қасиеттерімен байланысы.
2)Электроқшаулағыш материалдары .
3) Керамикалық электроқшаулағыш материалдар.
4) Конденсаторлардың негізгі сипаттамасы және параметрлері.
5)Номиналды мән және рұқсат қатарлары. :
6) Диэлектрлердің электрлік қасиеттерін анықтайтын
параметрлері және сипаттамалары.
Модуль-2 Өткізгіш материалдар
7) Таза металдар және металл қоспаларының электрлік
қасиеттері.
8)Өткізгіштер және резисторлар үшін металл материалдары.
9) Композициялық материалдар.
Модуль-3 Жартылай өткізгіш материалдар
10) Арнайы қолданылатын материалдар негізіндегі элементтер және
қондырғылар.
11) Жалпы сипаттама.
12)Жартылай өткізгіштердің жалпы мәліметтері.
13)Жартылай өткізгіштік қасиеті бар элементтер.
14)Ферромагнитті материалдар , темір және оның қоспалары
негізіндегі материалдар
3.2 Әр модуль бойынша зертханалық жұмыстың,
практикалық жұмыстың, семинарлық сабақтың
аталуы мен нөмірі.
Зертханалық жұмыстардың аталуы мен нөмірі. (15сағат)
Кіріспе сабақ.
Қауіпсіздік ережесі.Аспаптардың техникалық берілгені- (1сағат)
1 Модуль Диэлектрлік материалдар
№ 1. Қатты диэлектрлік
материалдардың меншікті электрлік кедергісін өлшеу - (2сағат)
№2 Қатты
диэлектриктердің диэлектрлік өтімділігін және диэлектрлік
шығынының тангенс бұрышын
өлшеу әдісін оқып білу- (2 сағат)
№3 Қатты
диэлектриктердің электрлік беріктігін анықтау. - (2 сағат)
№4 Сұйық
диэлектриктердің электрлік беріктігін анықтау - (2сағат)
№5 Тұрақты кернеу
кезінде біркелкі және біркелкі емес электр өрісінде ауаның
электрлік беріктігін анықтау. (2сағат)
№6. Электр оқшаулағыш
материалды созу мен қысуға механикалық сынақ жасау (2сағат)
№7
Материалдың екпінді жабысқақтығын анықтау.
(2 сағат)
Практикалық жұмыстар аталуы мен
нөмірі-қарастырылмаған.
Семинарлық сабақтың аталуы мен
нөмірі-қарастырылмаған.
3.3
Модуль бойынша
оқытушымен студенттердің
бірге жасайтын өзіндік жұмыстарының (ОСӨЖ) аталуы
мен нөмірі. (30сағат)
1 Модуль Диэлектрлік материалдар
1.Газтәрізді
изоляциялық материалдар.(2 сағат)
2.Изоляциялық нефть
майлары,өсімдік майлар. .(2 сағат)
3. Сұйық
синтетикалық диэлектриктер. .(2 сағат)
4. Смолалардың жалпы
сипаттамалары. .(2 сағат)
5 Синтетикалық , табиғи смолалар.(2
сағат)
6 Органикалық
полимерлер-иілгіш кабыршық.(2 сағат)
7 Изоляциялық,
талшық, текстиль материалдар. (2 сағат)
8 Пластикалық
массалар-гетинакс. (2 сағат)
9 Керамикалық
изоляциялық материал- фарфор(2 сағат)
2 Модуль Өткізгіш материалдар
1.Өткізгіш
материалдардың негізгі қасиеттері мен классификациясы.(2
сағат)
2.Мыс- жоғары
өткізгіш материал, Мыс кортпалары. (2 сағат)
3 Жоғары кедергілі
және жоғары өткізгішті материалдар , қоспа. (2
сағат)
4 Алюминий, оның
қасиеттері, қолданылуы.(2 сағат)
5 Алюминий негізіндегі балқымалар.(2
сағат)
3Модуль Жартылай өткізгіш
материалдар
1Жартылай өткізгіш
құралдарды алу және жаңарту технологиясына жалпы шолу.
(2 сағат)
2Германий, кремний олардың
негізгі қасиеттері, қолданылуы.(2 сағат)
3Құрамы
күрделі жартылай өткізгіштер.(2 сағат)
4 Жартылай
өткізгіштіктерді қолданудың артықшылықтары. (2
сағат)
5 Магниттік шығындар
және оларды азайту жолдары. (2 сағат)
6 Арнайы
тағайындалған материалдар .(2сағат)
3.4 Модуль бойынша СӨЖ –дің аталуы мен нөмірі -
(30сағат)
1-Модуль. Диэлектрлік материалдар
1 Диэлектрлік
материалдардың негізгі поляризация түрлері.(2сағат)
2 Газ, қатты және сұйық
диэлектриктердің диэлектрлік өтімділігі. .(2сағат)
3 Газдардың , қатты
және сұйық материалдардың электрөткізгіштілігі.
.(2сағат)
4 Газ, сұйық
және қатты изоляциялық материалдардағы диэлектрлік
шығынның түрлері. .(2сағат)
5 Газдардағы,
сұйық және қатты диэлектриктердегі пробой.
(2сағат)
6 Лакоткандар.
(2сағат)
7 Слюда және
оның негізіндегі материалдар. (2сағат)
8 Миканиттер,
микаленталар(2сағат)
9 Лактар, компаундтар.
(2сағат)
2- Модуль. Өткізгіш материалдар.
1.Константан-Жоғары
кедергілі қоспа. (2сағат)
2 Термопарларды жасайтын
қоспалар. (2сағат)
3 Алюминий-электрөткізгіш
материал. (2сағат)
3- Модуль. Жартылай өткізгіш
материалдар
1 Параметрлердің
температураға, электр өрісінің кернеулігіне,
жарықтыққа тәуелділігі. (2сағат)
2.Жартылай өткізгіш
материалдар және оның
негізіндегі элементтер. (2сағат)
3 Жартылай өткізгіш
құралдарды алу және жаңарту технологиясына жалпы шолу.
(2сағат)
3.5 Курстық жобаның (жұмыстың) мазмұны.
Курстық жобаның (жұмыстың) тақырыбы.
Курстық жоба (жұмыс) – қарастырылмаған.
3.6 Жеке сабақтың мазмұны(егер олар болса) Жеке тапсырма,
варианттары.
Жеке тапсырма-қарастырылмаған
4. Пәннің әдістемелік қамтамасыз етілгені
және ТҚЖ-ры (ТСО)
4.1 Оқулықтар, оқу құралдары,
әдістемелік нұсқаулар, лекция, конспектісі, анықтамалар
және т.б. Негізгі және қосымша әдебиеттер
Негізгі әдебиеттер.
1. Н.П.Богородский, В.В.Пасынков, Б.М.Тареев. Электротехнические материалы.
Л., 1977.
2 Журавлева Л.В.
Электроматериаловедение.-М.: Академия, 2003
3 Алиев И.И., Каганова С.Г. Электротехнические материалы и изделия:
Справочник .- М.: Академия, 2005
4 Бекмагамбетова К.Х. Электротехническое материаловедение.-Алматы.: «
Ғылым»,2001
5 Корицкий Ю.В. Электротехнические материалы.3-е изд.М.:Энергия,1985
6 ПасынковВ.В., Сорокин В.С. Материалы электронной техники. –М..Высшая
школа,1990.
7. Горелик С.С., Дашевский М.Я. Материаловедение полупроводников и
металловедение. М., 1973.
8. Преображенский А.А. Теория магетизма, магнитные материалы и элементы.
М., «Высшая школа». 1972.
9. Рейнбот Г. Магнитные материалы и их применение. Перов. Под ред. А.А.
Преображенского Л., «Энергия» , 1974.
10. Современные материалы. Перев. Под ред. В.И. Саррака. М., «Мир», 1970.
11Справочник по электротехническим материалам. Издание 2-ое, «Энергия», том
1, 1974, том 2, 1974, том 3, 1976.
Қосымша әдебиеттер.
1 Пасынков В.В., Сорокин С.В. Материалы электронной техники. М:
Высш. шк., 1986-376 с
2 Электрорадиоматериалы. /
Б.М. Тареев и др. Под ред. Б.М.Тареев М.: Высшая
школа., 1978-336 с.
3 Воробьев Г.А.
Диэлектрические свойства электроизоляционных материалов. – Томск: Изд.
ТГУ,1984-126 с.
4 Трубицын А.М. Электрорадиоматериалы. Диэлектрики: Учебное пособие. Томск: Из- во ТАСУР,1995-76 с.
4.2.Плакаттар, слайдтар,
видео-және телефильмдер, ЭЕМ үшін бағдарламалар (модуль
бойынша толық аталуы, нөмірі)
5. 2009/2010 оқу жылындағы
жұмыстық оқу бағдарламасының қосымшалары
мен өзгерістері.
Жұмыстық
оқу бағдарламасына келесі
өзгертулер енгізілген.
1_________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________
2_________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________
3______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ж.т.б.
Жұмыстық
оқу бағдарламасы қайта қарастырылып, енгізілген
өзгерістер кафедра мәжілісінде бекітілді
хаттама № «_____»
________200___ж.
Кафедра
меңгерушісі_____________
Енгізілген өзгертулер келісілді:
Факультет
деканы _____________
«_____»
________200___ж.
Факультетің әдістемелік комисиясының
төрағасы__________
«_____»
________200___ж.